برخى گفته‌اند : اين كلام فصل الخطاب است . و نيز مانند : هذا و انّ للطّاغين لشرّ مآب . تقدير آن يا : الامر هذا بوده و يا هذا كما ذكر مىباشد . و مانند فرموده حقتعالى : هذا ذكر و انّ للمتّقين لحسن مآب . و از همين قبيل است قول كاتب كه مىگويد : هذا باب . افراد و مصاديق اقتضاب شارح گويد : و از افراد اقتضاب و مصاديق آن محسوب مىشود كلامى كه به تخلّص قريب و شبيه است و وجه قربش به آن اينستكه همچون تخلّص مقصود با افتتاح كلام اندك مناسبت و ملائمتى دارد مثل اينكه بعد از حمد و ستايش حقتعالى مىگوئى : امّا بعد فانّه كان كذا و كذا . اين عبارت [ امّا بعد الخ ] از جهت اينكه انتقال از حمد و ثناء به كلام ديگرى است بدون اينكه رعايت مناسبت بين آن دو شده باشد اقتضاب است ول ياز حيثى شباهت به تخلّص دارد زيرا كلام ديگرى در اينمثال فجائتا و بدون قصد ارتباط و تعلّق داشتن بما قبل آورده نشده بلكه در آن نوعى از ارتباط و علاقه رعايت گرديده چه آنكه معناى عبارت مذكور چنين است : مهما يكون من شى بعد الحمد و الثناء فانّه كان كذا و كذا . پس در واقع جمله مذكور مشتمل است بر معناى شرط و جواب و